صبح چهارشنبه 8 [ ربيع الثّانى ] از كاروانسراى حسن‌آباد حركت نموديم . مدّت دو ساعت رسيديم به پل شور كه يك نوبت خراب شده ، مجدّدا قدرى پايين‌تر ساخته‌اند ؛ و سبب خرابى اين پل‌ها به عقيدهء چاكر علاوه بر آنكه پايه‌ها را محكم نمىسازند و مصالح خوب ، از آهك و گچ و سنگ و چوب ، به كار نمىبرند ، يا عوض گل آهك ، ريگ و خاك در روى پل و جوف ستون‌ها مىريزند ، اين است كه وقت ساختن پل بايد حساب كرد اكثر قدر آبى را كه مىبايست از زير اين پل بگذرد ؛ و راه تحصيل « 1 » اين مجهول آن است كه حساب كنند وسعت زمينى را كه آب بارانش ، به علاوهء چشمه ، بايد وارد اين رود شود و ميزان آن را نيز در آن زمين به دست آورند كه مثلا هر ساعت در يك ذرع مربّع به چه ارتفاع باران مىبارد . آن‌وقت حجم آبى كه در يك ثانيه يا يك دقيقه از زير پل بگذرد ، 4 به دست آيد و از آن روى « 2 » بايد وسعت چشمه‌ها و عدد آنها و ارتفاع آنها را حساب كرد و جنس مصالح را از سنگ و آهك و غيره ؛ و با كمال مواظبت و استحكام پل را بر سر پا نمود و در اين صورت مىتوان با اطمينان گفت كه اقلا پانصد سال خراب نخواهد شد در مقابل هر آبى ؛ و الا چرا بايد پلى كه از سنگ و آهك و گچ ساخته باشند ، در مقابل اين آب‌هاى جزوى طاقت نياورد ؟ و از پل [ مزبور ] تا نزديك درياچه چهار ساعت راه و از آنجا تا علىآباد يك ساعت و نيم و تمام مدّت حركت از حسن‌آباد تا علىآباد هفت ساعت و نيم است . راه قدرى به طرف مغرب پيچيده . در علىآباد مهمانخانه و كاروانسرا و حمّام و 20 خانوار رعيت است . اين منزل سنگين « 3 » است و كوير . صبح پنجشنبه 9 [ ربيع الثّانى ] از علىآباد بيرون آمده ، شش فرسخ پيموده ، رسيديم به قريهء كوچك باقرآباد . آب قليلى دارد و رباط كوچك كوچك خوبى ، با يك باب دكان كه رفع احتياج مىكند . و از آنجا پنج فرسخ پيموديم تا شهر قم و از منظريّه گذشتيم . مهمانخانهء خوبى و كاروانسرايى دارد . تمام اين منزل را در يك ساعت پيموديم . [ قم ] « 4 » شب جمعه دهم [ ربيع الثّانى ] وارد قم شديم . خدمت جناب آقاى امين السّلطان و ناظم خلوت رسيديم . فاصلهء قم از طهران از اين راه جديد 24 فرسخ است و نزديك قم چهار پنج فرسخ كوير و شوره‌زار است كه به اندك رطوبت صعب العبور مىشود و در اوقات تابستان از بابت طول منازل و

--> ( 1 ) . حل ، كشف ( 2 ) . مقلوب « روى آن » ( 3 ) . مراد مسافت زياد يا دشوارى طى طريق بين يك منزل ( بارانداز ) و منزل بعدى است . ( 4 ) . انتخاب عنوان‌ها از مصحح است .